1. In the context of Greek philosophy, what is mean by "virtue"?

ในบริบทของปรัชญากรีกคำว่า "คุณธรรม" หมายถึงอะไร ?

ในบริบทของปรัชญากรีกได้นิยามว่า "คุณธรรมเป็นสิ่งที่สำคัญสูงสุด" (virtue refers to the excellence of a thing) ซึ่งคุณธรรมของสิ่งต่าง ๆ นั้นย่อมดำเนินไปเพื่อให้บรรลุหน้าที่อันเหมาะสมของแต่ละสิ่ง กล่าวคือความดีหรือคุณธรรมของสิ่งต่าง ๆ นั้นจะแตกต่างกันออกไปตามสภาพความเป็นจริงของแต่ละสิ่งนั้นเอง ทั้งนี้เพราะแต่ละสิ่งย่อมมีจุดมุ่งหมายในตนเองทั้งสิ้น ยกตัวอย่างเช่น ลักษณะของมีดที่ดีก็คือมีดที่คมนั่นเอง

 

2. What are the essential features of a suitable goal for humanity, in Aristotle's view?

อะไรคือลักษณะสำคัญของเป้าหมายที่เหมาะสมของมนุษย์ในทรรศนะของอริสโตเติ้ล ?

สืบเนื่องมาจากแนวคิดของที่ว่าเป้าหมายที่เหมาะสมในตัวมนุษย์นั้น ซึ่งอริสโตเติลได้นำมาอธิบายในเรื่องของ "ความสุข" และ "เหตุผล" กล่าวคือ ความสุขของมนุษย์นั้นต้องอธิบายได้ด้วยเหตุผล เพราะเหตุผลเป็นลักษณะของกิจกรรมที่โดดเด่นของมนุษย์ ซึ่งในทรรศนะดังกล่าวนี้อริสโตเติ้ลนำมาใช้หลักการในเรื่องภาวะแฝง (Potentiality) และภาวะจริง (Actuality) อธิบายว่า ซึ่งกระบวนการของภาวะแฝงและภาวะจริงนั้นดังกล่าวนั้นย่อมแสดงว่าธรรมชาติมีเป้าหมาย และต้องใช้เวลาในการที่มันจะเปลี่ยนจากสภาวะแฝงไปสู่ภาวะจริง คนเราก็เช่นเดียวกันย่อมจะมี "เหตุผล" เป็นภาวะแฝงในตัวของมนุษย์ทุกคน และถ้ามนุษย์ได้รับการพัฒนาศักยภาพที่จะใช้เหตุผลได้ก็จะเป็นคนที่มี "เหตุผล" ได้นั่นเอง นอกจากนี้แล้วอริสโตเติ้ลยังถือว่าความสุขยังขึ้นอยู่กับภาวะจริงที่ประจักษ์ให้เราเห็นชัดเจน

 

3. "Happiness is an activity of soul in accordance with virtue." Explain and expand this definition, and show how it leads to the conclusion that the contemplative life is the happiest.

"ความสุขคือกิจกรรมของวิญญาณที่สอดคล้องกับคุณธรรม" จงอธิบายและขยายความประโยคนี้, และสรุปให้เห็นว่ามันนำมาชีวิตที่ใช้สติปัญญาพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบคือความสุขสูงสุดได้อย่างไร

จากทรรศนะของโสเครติสนั้นถือว่าจุดหมายปลายทางสูงสุดของมนุษย์นั้นอยู่ที่ความดี ซึ่งในทรรศนะของเขาเชื่อว่า ความสุขคือความดี การที่มนุษย์แสวงหาความดีก็เท่ากับมนุษย์ได้แสวงหาความสุขไปด้วย เพราะความสุขกับความดีเป็นเรื่องเดียวกัน ดังนั้นเมื่อทราบเช่นนี้แล้วเราอาจกล่าวได้ว่า "ความสุข" (หรือความดี) อันเป็นเป้าหมายของชีวิตมนุษย์ ซึ่งความสุขดังกล่าวนั้นจะต้องสามารถอธิบายได้ด้วยเหตุผล เพราะความสามารถและกิจกรรมที่โดดเด่นในการเป็นมนุษย์ก็คือต้องมีเหตุผล ฉะนั้นอริสโตเติ้ลจึงเชื่อว่าบุคคลที่ดำเนินชีวิตอย่างมีเหตุผลรู้จักใช้สติปัญญาพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบก็คือบุคคลที่มีคุณธรรมนั่นเอง

จากแนวคิด "ความสุขคือกิจกรรมของวิญญาณที่สอดคล้องกับคุณธรรม" ก็คือกิจกรรมของวิญญาณมนุษย์ที่ใช้เหตุผลและสติปัญญาเพื่อพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบ เนื่องจากคุณธรรมเป็นอีกคุณสมบัติหนึ่งที่สามารถทำให้มนุษย์กระทำหน้าที่ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม เพราะฉะนั้นกิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ที่มีเหตุผลจึงเป็นหน้าที่สูงสุดแห่งวิญญาณมนุษย์ อนึ่ง จะเห็นได้ว่าลักษณะสำคัญประการสำคัญของความเป็นมนุษย์ก็คือเหตุผล ดังนั้น ความดีสูงสุดของมนุษย์ก็คือการใช้เหตุผลในการผลพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบเพื่อให้เข้าถึงคุณธรรมแห่งความเป็นมนุษย์ที่พึงปฏิบัติแล้ว และเมื่อปฏิบัติได้ดังนี้ความสุขสูงสุดที่มนุษย์พึงจะได้รับก็จะตามมา

 

4. Outline Aristotle's psychological theory. How does it bear on his ethical theory?

สรุปความทฤษฎีจิตวิทยาของอริสโตเติ้ล และมันมีผลอย่างไรต่อทฤษฎีจริยศาสตร์ของเขา ?

ในทรรศนะของอริสโตเติ้ลได้เชื่อมโยงความเรื่องธรรมชาติของคุณธรรมว่าขึ้นอยู่กับโครงสร้างของวิญญาณ ซึ่งมีองค์ประกอบที่สำคัญ 2 ประการ คือ วิญญาณแห่งเหตุผล และวิญญาณที่ไร้เหตุผล ในเรื่องนี้อริสโตเติ้ลได้อธิบายต่อไปว่าวิญญาณที่ไร้เหตุผลนั้นได้แก่จิตไร้สำนึก ส่วนวิญญาณแห่งเหตุผลนั้นส่วนของอารมณ์และความปรารถนาที่สิ่งมีชีวิตต่าง ๆ มีร่วมกัน แต่วิญญาณส่วนที่มีเหตุผลนั้นลักษณะพิเศษของมนุษย์ที่ไม่มีในสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ

หากจะอธิบายอิทธิพลของทฤษฎีทางจิตวิทยาที่มีต่อทฤษฎีทางจริยศาสตร์ของอริสโตเติ้ลได้คือ โดยธรรมชาติของมนุษย์แล้วอารมณ์และความปรารถนาของมนุษย ์มักจะตกอยู่ภาตใต้อำนาจของเหตุผลเป็นผู้จัดระเบียบของการกระทำที่มีจิตสำนึกอันมีเหตุผลของเขานั่นเอง ดังนั้นเมื่อวิญญาณของมนุษย์ได้รับการพัฒนาแล้วจะทำให้มนุษย์รู้จักคิดอย่างมีเหตุผลก็ย่อมจะทำให้คุณธรรมบังเกิดขึ้นในจิตใจของเขาด้วย

 

5. What arguments can you offer either for or against Aristotle's contention that not all studies admit of the same degree of precision?

ท่านสามารถให้ข้อโต้แย้งและเหุผลสนับสนุนกับข้อโต้แย้งของอริสโตเติ้ลที่ว่า ไม่ใช่การศึกษาทุกอย่างจะมีความตรงกันในระดับเดียวกัน

อริสโตเติ้ลเชื่อว่าลำพังความรู้ไม่อาจจะทำให้คนมีคุณธรรมได้ แต่จะต้องเพิ่มการปฏิบัติตามคุณธรรมเข้าไปด้วยจึงจะช่วยให้บุคคลเป็นคนที่มีคุณธรรมจริง ๆ นอกจากนี้แล้วผู้ที่มีคุณธรรมก็คือผู้ที่ได้ใช้ปัญญาพิจารณาไตร่ตรองว่าตนควรจะเลือกปฏิบัติอย่างไรในสถานการณ์นั้น ๆ ได้อย่างเหมาะสม

 

6. What differences exist between Aristotle's "golden mean" and an "absolute mean"? Provide illustrations which make the contrast clear.

อะไรคือความแตกต่างระหว่าง "golden mean" และ "absolute mean" ของอริสโตเติ้ล ? จงอธิบายความแตกต่างเปรียบเทียบให้ชัดเจน

golden mean ในทรรศนะของอริสโตเติ้ลก็คือ "ทางสายกลาง" คือการกระทำในระดับความพอดี หรือเป็นสิ่งกลาง ๆ ระหว่างความเกินและการขาด หรือไม่เอียงสุดไปด้านใดด้านหนึ่ง เช่น ความกล้าหาญ ซึ่งอยู่ท่ามกลางความกล้าจนบ้าบิ่นกับความขลาดกลัว ซึ่งในทรรศนะของอริสโตเติ้ลในเรื่องทางสายกลางนี้ไม่มีมาตรฐานตายตัว คนแต่ละคนจะเป็นผู้กำหนดว่าอะไรคือทางสายกลางสำหรับเขา ซึ่งการกำหนดดังกล่าวนั้นจะมีการใช้เหตุผลเป็นเครื่องกำกับ

absolute mean ในทรรศนะของอริสโตเติ้ลก็คือ "ชีวิตอุดมคติ" เนื่องจากชีวิตที่มีความสุขก็คือชีวิตที่ดำเนินตามหลักคุณธรรม และชีวิตของมนุษย์จะมีความสุขมากที่สุดถ้าหากดำเนินตามหลักคุณธรรมระดับสูงสุดในทรรศนะของเพลโต้ นั่นก็คือการรู้จักไตร่ตรองพิจารณาอย่ารอบคอบด้วยเหตุผล เพราะเหตุผลนั้นเป็นกำลังความสามารถอันโดดเด่นของมนุษย์ซึ่งสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ไม่มี

 

7. Distinguish between the moral and intellectual virtues, defining and illustrating each type. What are the means by which they are acquired?

แบ่งแยกระหว่างคุณธรรมทางศีลธรรมกับคุณธรรมทางสติปัญญา, ให้นิยามความหมายและอธิบายตัวอย่างประกอบ. อะไรคือความหมายของเขาตามที่ได้เรียนมา ?

คุณธรรมทางศีลธรรม คือการเลือกในการกระทำของมนุษย์ในแต่ละวันที่สอดคล้องกับความประพฤติอันมีเหตุผลเป็นเครื่องนำพา (เลือกกระทำบนพื้นฐานของเหตุผลไม่ใช่อารมณ์)

คุณธรรมทางสติปัญญา คือ การพิจารณาถึงความเป็นจริงในเชิงทฤษฎี และการค้นหาหลักเหตุผลเพื่อที่จะนำมาใช้ควบคุมพฤติกรรมของเราในแต่ละวันจะทำให้เกิดคุณธรรมทางสติปัญญา กล่าวคือ เมื่อมีการฝึกฝนคุณธรรมทางศีลธรรมอย่างสม่ำเสมอย่อมจะทำให้เกิดคุณธรรมทางสติปัญญา

 

8. In what respects do the ethical theories of Plato and Aristotle stand in sharp contrast? In what respects are they alike?

ทฤษฎีจริยศาสตร์ของเพลโต้และอริสโต้เติ้ลเหมือนหรือต่างกันอย่างไรบ้าง

ส่วนที่เหมือนกันในทฤษฎีจริยศาสตร์ของเพลโต้กับอริสโตเติ้ลคือเป็น "อันตวิทยา" (teleology) อันหมายถึงการเปลี่ยนแปลงของสิ่งทั้งปวงมีจุดหมายปลายทางที่แน่นอนอยู่ ซึ่งจุดหมายปลายทางนี้เป็นตัวกำหนดความเป็นไปของสิ่งแต่ละสิ่ง ในทรรศนะทางจริยศาสตร์ของเพลโต้สอดคล้องกับทรรศนะดังกล่าวนี้ กล่าวคือความดีและความชั่วถูกผูกมัดอยู่กับเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ในจักรวาล ฉะนั้นความดีจึงมีจุดมุ่งหมายในตัวเองเช่นเดียวกัน การที่เราทำความดีก็เพื่อความดี มิใช่เพื่อจุดประสงค์อย่างอื่น และอริสโตเติ้ลได้นำมาใช้ในการอธิบายเรื่องภาวะแฝง (Potentiality) และภาวะจริง (Actuality) อธิบายว่า ซึ่งกระบวนการของภาวะแฝงและภาวะจริงนั้นดังกล่าวนั้นย่อมแสดงว่าธรรมชาติมีเป้าหมาย และต้องใช้เวลาในการที่มันจะเปลี่ยนจากสภาวะแฝงไปสู่ภาวะจริง

ส่วนที่ต่างกันในทฤษฎีจริยศาสตร์ของเพลโต้กับอริสโตเติ้ลคือทรรศนะเรื่อง "แบบ" กล่าวคือในทรรศนะของเพลโต้แบบนั้นสามารถเข้าใจได้ในฐานะที่เป็นสิ่งเฉพาะ ซึ่งแบบดังกล่าวนี้จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงเพราะเป็นแบบที่ดำรงอยู่ในตัวของมันเอง แต่อริสโตเติ้ลเห็นว่าแบบนั้นเป็นสิ่งที่ทำให้เราสามารถวัตถุได้ และแบบก็ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ถ้าแยกออกจากหรือปราศจากสิ่งเฉพาะ (no form without matter, no matter without form) อย่างไรก็ดีอริสโตเติ้ลได้นำทรรศนะดังกล่าวมาใช้ในการปฏิเสธทรรศนะทางจริยศาสตร์ของเพลโต้ที่ว่า การประเมินคุณค่าทางศีลธรรมในชีวิตประจำวันของมนุษย์นั้นมีสมมติฐานว่า "ดี" คืออะไร ซึ่ง "ดี" นั้นจะไม่ขึ้นอยู่กับประสบการณ์, บุคลิกลักษณะ และสถานการณ์ ด้วยเหตุนี้เองอริสโตเติ้ลจึงยืนยันว่าพื้นฐานของหลักการทางศีลธรรมนั้นอยู่ในกิจกรรมของมนุษย์ในแต่ละวัน (ไม่ได้อยู่ในโลกของแบบ) และสามารถพบได้จากการศึกษาในชีวิตประจำวันของเรา

 

9. What is Aristotle's judgement of the Socratic thesis, "virtue is knowledge"? How does Aristotle conceive the relation between virtue and knowledge?

อริสโตเติ้ลวิจารณ์แนวคิด "คุณธรรมคือความรู้" ของโสเครติสว่าอะไร ? อริสโตเติ้ลมีความคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างคุณธรรมและความรู้ ?

อริสโตเติ้ลยอมรับว่าความรู้และคุณธรรมเป็นสิ่งที่แยกกันไม่ออก แต่ความรู้และคุณธรรมนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกันดังเช่นที่โสเครติสยืนยันว่าคุณธรรมคือความรู้ กล่าวคือ ที่อริสโตเติ้ลเชื่อว่าถ้ามนุษย์รู้ว่าอะไรคือคุณธรรมแล้ว เขาก็ย่อมจะต้องปฏิบัติตามคุณธรรมนั้นอย่างแน่นอน แต่อริสโตเติ้ลเห็นว่าลำพังแต่ความรู้ในคุณธรรมเท่านั้นไม่อาจจะทำให้คนมีคุณธรรมได้ แต่จะต้องเพิ่มการปฏิบัติตามคุณธรรมเข้าไปด้วยจึงจะช่วยให้บุคคลเป็นคนที่มีคุณธรรมจริง ๆ

เป็นที่น่าสังเกตว่าทรรศนะเกี่ยวกับคุณธรรมของโสเครติสนั้น กล่าวถึงผู้ที่มีคุณธรรมก็คือผู้ที่ใช้ปัญญาและเหตุผลเพื่อเข้าถึงความเป็นจริงแล้วนำมาเป็นแนวทางปฏิบัติในการดำเนินชีวิต แต่สำหรับอริสโตเติ้ลแล้วยอมรับว่าความรู้และคุณธรรมเป็นสิ่งที่แยกกันไม่ออก แต่ความรู้และคุณธรรมนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกันดังเช่นที่โสเครติสยืนยันว่าคุณธรรมคือความรู้ กล่าวคือ ที่อริสโตเติ้ลเชื่อว่าถ้ามนุษย์รู้ว่าอะไรคือคุณธรรมแล้ว เขาก็ย่อมจะต้องปฏิบัติตามคุณธรรมนั้นอย่างแน่นอน แต่อริสโตเติ้ลเห็นว่าลำพังแต่ความรู้ในคุณธรรมเท่านั้นไม่อาจจะทำให้คนมีคุณธรรมได้ แต่จะต้องเพิ่มการปฏิบัติตามคุณธรรมเข้าไปด้วยจึงจะช่วยให้บุคคลเป็นคนที่มีคุณธรรมจริง ๆ นอกจากนี้แล้วผู้ที่มีคุณธรรมก็คือผู้ที่ได้ใช้ปัญญาพิจารณาไตร่ตรองว่าตนควรจะเลือกปฏิบัติอย่างไรในสถานการณ์นั้น ๆ ได้อย่างเหมาะสม

 

10. Do you regard the ideal of the "life of reason" as out of date? Discuss.

ท่านยอมรับแนวคิด "ชีวิตที่มีเหตุผล" (life of reason) ที่ผ่านพ้นสมัยหรือไม่ ? จงอภิปราย

ข้าพเจ้าเห็นด้วยกับการดำเนินชีวิตอย่างมีเหตุผล เพราะชีวิตที่มีเหตุผลนั้นนับเป็นความสุขอันสูงสุดของชีวิตมนุษย์ เพราะเหตุผลจะทำให้ปัจเจกบุคคลสามารถดำเนินชีวิตไปได้ควบคู่กับความมีคุณธรรม ดังนั้นจะเห็นได้ว่าชีวิตที่ดีและมีความสุขก็คือชีวิตที่ประกอบไปด้วยความสมบูรณ์ของเหตุผลนั่นเอง กล่าวคือเมื่อมนุษย์ดำเนินชีวิตไปอย่างมีเหตุผลก็ย่อมจะพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบเกี่ยวกับการเลือกกระทำสิ่งต่าง ๆ และรู้ว่าสิ่งใดคือควรหรือไม่ควรทำ ซึ่งการเลือกกระทำสิ่งใด ๆ ก็ตามต้องอยู่บนพื้นฐานของความพอเหมาะพอดี ไม่หย่อนหรือตึงจนเกินไปนัก ดังนั้น เมื่อมนุษย์เข้าถึงคุณธรรมดังกล่าวแล้วก็ย่อมจะทำให้บุคลิกลักษณะ หรือการกระทำทางจริยธรรมของเขาเป็นไปอย่างน่าพึงปรารถนาด้วย

***

ในบริบทของปรัชญากรีกคำว่า "คุณธรรม" นั้นมีนักปราชญ์ชาวกรีกหลายท่านที่ได้ให้ทรรศนะในเรื่องนี้ไว้ ซึ่งก็ล้วนแตกต่างกันออกไปตามทรรศนะทางอภิปรัชญาและจริยศาสตร์ของนักปรัชญาแต่ละท่าน ในที่นี้ขอยกตัวอย่างทรรศนะของนักปรัชญาบางท่านที่ได้นิยามของคำว่า "คุณธรรม" อาทิ

โสเครติส แสดงทรรศนะไว้ว่า "คุณธรรมคือความรู้" (virtue is knowledge) หมายความว่า เมื่อบุคคลรู้ บุคคลย่อมไม่ทำความผิดหรือความชั่ว กล่าวคือ เมื่อบุคคลรู้และเข้าใจถึงธรรมชาติของความดีจริง ๆ แล้วเขาก็จะไม่พลาดจากการกระทำความดี และเขาจะไม่กระทำความชั่ว เพราะความไม่รู้นี้เองที่ทำให้เขาต้องทำความชั่ว และความเขลาก็จัดเป็นความชั่วร้ายเช่นเดียวกับความรู้ที่เป็นคุณธรรมหรือเป็นความดี คงไม่มีใครที่ตั้งใจทำความผิด แต่ที่เขาทำผิดเพราะเขาไม่รู้ ฉะนั้นโสเครติสจึงให้ความสำคัญกับการศึกษา ซึ่งการศึกษาที่ว่านี้มิใช่ขบวนการที่มีจุดมุ่งหมายเพียงเพื่อการแสวงหาผลประโยชน์หรือความสำเร็จเฉพาะตนเท่านั้น แต่การศึกษาต้องมีจุดมุ่งหมายเพื่อการค้นพบสัจจธรรมหรือความจริงเกี่ยวกับคุณธรรม

เพลโต้ ได้พัฒนาแนวความคิดของโสเครติสที่ว่า "คุณธรรมคือความรู้" กล่าวคือความรู้หรือคุณธรรมมิใช่สิ่งที่จะหยิบยื่นจากผู้หนึ่งไปสู่อีกผู้หนึ่งได้ แต่ความรู้ต้องเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นภายในจิตใจของผู้ศึกษาเอง เพลโต้เชื่อว่าความรู้ที่แท้จริงนั้นต้องตั้งอยู่บนเหตุผล และความรู้เป็นได้เพียงอย่างเดียวคือความถูกต้อง ดังนั้นความดีทุกอย่างจึงล้วนแล้วแต่เกิดจากความรู้ อาจกล่าวได้ว่าการกระทำใด ๆ ที่เกิดจากเหตุผลก็ย่อมประกอบไปด้วยคุณธรรมนั่นเอง ตามทรรศนะของเพลโต้แบ่งคุณธรรมไว้ 4 ประการ คือ ปัญญา, ความกล้าหาญ, การรู้จักประมาณ และความยุติธรรม

อริสโตเติ้ล แสดงทรรศนะไว้ว่าคุณธรรมคือสภาวะทางจิตที่มั่นคง ซึ่งปรากฎในรูปของการกระทำซึ่งกำหนดโดยเหตุผล อันอยู่ระหว่างความสัมพันธ์ของความขาดกับความเกินพอดี หรือไม่เอียงสุดไปด้านใดด้านหนึ่ง ยกตัวอย่างเช่น ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เป็นสิ่งกลาง ๆ ระหว่างความฟุ่มเฟือยและความตระหนี่ เป็นต้น นอกจากนี้อริสโตเติ้ลได้แบ่งคุณธรรมออกเป็น 2 ประการคือ คุณธรรมทางศีลธรรม และคุณธรรมระดับพุทธิปัญญา.

***