มิลินทปัญห?/div>
 


 

 

ถา?: คำตอบและคำถามในหนังสือมิลินทปัญหานั้นเป็นพระพุทธพจน์ หรือใครแต่งขึ้นเองในภายหลั?

ตอ?: ถามเรื่องนี้ก็ดีแล้ว เพราะมีคนสงสัยอันมากว่าพระยามิลินท์นั้นมีความเป็นมาอย่างไร เสียงก็ไม่เหมือนชาวตะวันออกทั้งหลา?อันพระยามิลินท์นั้?ชั้นเดิมเป็นคนฝรั่งชาติกรี?รู้ตัวว่าเป็นชนที่มีอารย?ผู้มีเดชอภินิหารและกฤษฎาภินิหา?ผู้ยิ่งใหญ่ในทางตะวันต?เคยได้ยินว่าทางตะวันออกนี้มีความเจริญรุ่งเรืองเป็นเวลานา?

พระยามิลินท์เองนั้นนัยหนึ่งชื่อตามภาษากรีกหรือภาษาตะวันตกว่า "เมนันเดอร์ที??quot; เจ้าแผ่นดินองค์นี้มีความเชี่ยวชาญสามารถในการปราบปรามและรบทัพจับศึกเป็นอันมาก สมัยโน้นพวกเขาทั้งหลายเหล่านี้ ยังไม่มีศาสนาอันแท้จริ?ก็ได้แต่นับถือเทวดาและเทพเจ้?พระสรวงสวรรค์ตามความรู้สึกของเขา เมื่อได้ข่าวว่าทางบูรพาประเทศนี้มีสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้?ทรงเป็นเจ้าของศาสนาอันเป็นศาสนาที่คนนับถืออย่างยิ่งทางตะวันออกนั้น พระเจ้าเมนนัเดอร์ที่ ?ได้ทราบกิติศัพท์ล่ำลือเช่นนี้ก็นึกในใจว่?พระศาสดาของชาวพุทธทั้งหลายที่อยู่ในตะวันออกนี้จะมีความสามารถ ความเชี่ยวชาญการสั่งสอนผู้คนสักเพียงใดอยากจะรู?ครั้นจะให้ผู้อื่นมาสืบเรื่องดูก็ไม่ทราบความจริ?/font>

ด้วยอยากจะเห็นประจักษ์แก่ตาตนเอง จึงได้สั่งเสนาอำมาตย?ผู้ใหญ่ปลอมตัวมาฟังข้อคิดเห็นของประชาชนที่นับถือศาสน?ของพระบรมศาสดาในสมัยนั้น ผู้ที่มาสืบราชการกลับไปกราบทูลแล้ว ก็ให้สงสัยเป็นอย่างยิ่งว่า คำสอนของศาสนาดงค์นั้?เหตุไฉนจึงเป็นคำสอนที่แปลกประหลาดน่าเลื่อมใสเหลือประมา?ใคร่จะได้สดับคำสอนนั้นด้วยตนเอ?แต่ครั้งจะมาด้วยความอ่อนน้อม ก็เป็นการเสียเกียรติแห่งกษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ในอัสดงคตประเทศ เหตุนี้จึงหาโอกาสกรีฑาทัพมาเพื่อปราบปรามศัตรูให้เสร็จราบคาบไ?และเพื่อจะแผ่กฤษฎาศักดาภินิหารให้แผ่ไปทั่วทุกทิศทั้งหลายว่?ตัวเรานี้มีความสามาร?เก่งกล้าในการรบทัพจับศึก สามารถจะตีเอาแผ่นดินได้แม้จะอยู่คนละฟากฟ้า ข้ามน้ำข้ามทะเ?ก็หาย่อท้อไม?

ความคิดของพระเจ้าแผ่นดินองค์นั้นในสมัยนั้นเกิดเป็นความจริงขึ้น เพราะเหตุว่าในบรรดาชาวภาคตะวันออ?ซึ่งในประเทศอินเดียในสมัยนั้?ต่างก็มีจิตใจเสื่อมจากคำสอนของสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้านั้?ประชาชนในสมัยนั้นก็แบ่งออกเป็นหลายหมู่หลายเหล่าเป็นอันมา?เกิดการแตกแยกระส่ำระสายทั้วไปในประเทศอินเดีย หรือที่เรียกกันทั่วไปในสมัยนั้นว่า "ชมพูทวีป" โน้น

เมื่อกองทัพของกษัตริย์เมนันเดอร์ แห่งประเทศกรีก ผู้เกียงไกรได้รุกเข้ามาถึงประเทศอินเดียแล้?ประชาชนชาวอินเดียทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นประเทศน้อ?ประเทศใหญ่ ที่แตกแยกออกไปขณะนั้นอ่อนกำลังลงอย่างน่าสงสา?จึงพ่ายแพ้แก่กองทัพอันเกรียงไกรของพระเจ้าแผ่นดินฝรั่?

ในที่สุดประเทศอินเดียทั้งประเทศก็ตกอยู่ในอำนาจของพระเจ้าเมนันเดอร์ พระเจ้าแผ่นดินองค์นี้มีจิตที่จะศึกษา เพราะความเฉลียวฉลาดเป็นนักปราชญ์ ได้พยายามศึกษาศาสนาของชนชาติต่าง ?ที่ได้กรีฑาทัพไปปราบปรามเอาเป็นเมืองขึ้น ได้ชัยชนะเป็นอันมากก็ศึกษาศาสนาของประเทศนั้น ?มา ได้ฟังคำสั่งสอนของสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้?ในครั้งกระนั้นกับผู้ที่ได้ส่งมาสืบราชการไปแล้ว ก็มีความเลื่อมใสศรัทธาประสาทะอยู่ในดวงจิตเป็นอันมากแล้?ครั้นได้เป็นใหญ่อยู่ในชมพูทวีปปกครองทั่วประเทศอินเดียนั้?ได้มีความประสงค์ที่จะเสาะหาผู้ที่มีความรู้ความสามารถ ในการที่จะสอนพระพุทธศาสน?ให้เข้าถึงซึ่งความรู้อันแท้จริงของศาสนาอันน่าประหลาดมหัศจรรย์นี้

การสืบหาตัวผู้ที่จะทำการสอนศาสนาในสมัยนั้นย่อมไม่เป็นของยา?เพราะเหตุว่าพระศาสดาทั้งหลาย และเจ้าลัทธิทั้งหลายต่างก็พยายามจะแข่งแย่งที่จะชิงดีกั?เพื่อจะเอาความเด่นให้เป็นที่เคารพบูชาเลื่อมใสนับถือของประชาชนเป็นอันมา?ศาสนาของสมเด็จพระบรมศาดาสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลานั้นมีสงฆ์ผู้เป็นอริยสงฆ์หลายองค์ด้วยกัน อริยสงฆ์เหล่านั้นบางองค์ก็ได้ถึงขั้นอรหันต์เป็นต้น ผู้มีความเชี่ยวชาญในธรรม?ทั้งปริยัติธรร?พระอภิธรรมทั้งปว?

ในสมัยนั้นมีพระสงฆ์องค์หนึ่ง ทรงเป็นอริยสงฆ์ชั้นสูงสุ?กล่าวกันว่าป็นผู้สำเร็จอรหัตมรรคอรหัตผลไปแล้วแต่ยังมีชีวิตอยู่ อรยิสงฆ์ผู้นั้นได้แก?"พระนาคเสนมหาเถระ" กิตติศัพท์เลื่องลือไปถึงพระเจ้าเมนันเดอร์ว่า มีพระสงฆ์องค์หนึ่งมีความเชี่ยวชาญในทางธรรมอย่างสูงสุ?ไม่มีผู้ใดจะสามารถเทียมทันได้ในสมัยนั้นแล้?เจ้าแผ่นดินในประเทศอินเดียในระยะนี้จึงให้คนไปอารธนาพระนาคเสนมหาเถระมาสู่สำนั?แล้วตั้งข้อปุจฉาวิสัชน?ไต่ถามซึ่งศาสนาพระบรมศาสดาสัมสมสัมพุทธเจ้า คำสอนอันยิ่งใหญ่และความจริงที่ไม่มีกาลเวลาลุล่วงไปได?

เมื่อพระนาคเสนมหาเถระมาถึงในที่พระบรมมหาราชวังแล้ว ถูกตั้งปัญหาถามถึงเรื่องในข้อธรรมะต่าง ?ในศาสนาพุทธนี้พระนาคเสนมหาเถระเป็นผู้ใหญ?เป็นผู้ที่มีปฏิสัมภิทาญาณอย่างสู?พระสัมภิทาญา?และปฏิสัมภิทาญาณอย่างอื่?สามารถตอบปัญหาและแก้ปัญหาธรรมที่พระเจ้าแผ่นดินองค์นั้นได้ถามมาอย่างแจ่มแจ้งไม่มีเคลือบแฝงสงสัย ทั้งมีเหตุผลอย่างยิ่?

การสอบถามครั้งนั้นได้กระทำกั??วั??คื?ปัญหาที่เรียกกันในปุถุชน หรืออย่างที่ชาวบ้านเรียกกันว่า ปัญหาร้อยแปด หมายความว่?นึกถึงเรื่องอันใ?ถามอะไรก็ถามมา เป็น ทางศาสนาใด ?ได้ทั้งสิ้?หรือแม้จะเป็นเรื่องชาวบ้านทางโลกีย?สุขโลกุตตรทั้งปมวล พระนาคเสนมหาเถระก็สามารถแก้ข้อคำถามเหล่านั้นได้หมด นำดวงจิตของพระเจ้าแผ่นดินองค์เข้าสู่ธรรมะอย่างแท้จริ?เหตุเพราะพระนาคเสนมหาเถระเป็นผู้เชี่ยวชาญในวิปัสสนาตุระและคันถธุระอย่างยิ่?กล่าวกันว่าไม่มีผู้ใดจะเปรียบเทียบได?พระนาคเสนมหาเถระเป็นผู้เฉลียวฉลาดในการแก้ปัญหาธรรมทั้งปว?สามารถจะนำปัญหาที่พระเจ้าแผ่นดินองค์นั้นถามมาแล้?แม้จะเป็นปัญหาธรรมดาเข้าสู่ธรรมะได้ทุกแง่ทุกมุ?

เหตุนี้พระเจ้าเมนันเดอร์จึงเกิดความเลื่อมใสในศาสนาขององค์พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างใหญ่หลว?เกิดความปีติปลาบปลื้มยินดีในดวงจิตอย่างไม่เคยมีเลยในชีวิ?ได้กล่าวปวารณาและตั้งสัจจาธิษฐานว่?ต่อแต่นี้ไปในเบื้องต้น ข้าพเจ้าจะนับถือศาสนาขององค์สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้?ข้าพเจ้าจะยึดถือเอาพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งที่ระลึกถึง ไม่มีที่พึ่งอื่นที่ยิ่งกว่าในชีวิตของข้าพเจ้?ข้าพเจ้าจะติดตามยึดถือศึกษาศาสนา ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ได้ทรงตรัสสั่งสอนไว้แล้วให้ถึงที่สุ?ข้าพเจ้าจะพยายามปฏิบัติตามคำสอนเหล่านั้นให้อย่างยิ่ง แม้จะถึงซึ่งชีวิตก็ไม่เสียดา?ข้าพเจ้าจักกระทำการทุกสิ่งทุกอย่าง เพื่อจักเป็นการเชิดชูพระบวรพุทธศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองไปในการเบื้องหน้านั้นด้วยพันป?จนกว่าศาสนาของสมเด็จพระบรมศาสดาจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างอื่?ข้าพเจ้าจักทำการสักการะบูชาด้วยประการทั้งปวง แด่พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า และคุณพระรัตนตรัยอันเป็นที่พึ่งที่ระลึกถึงไม่ว่างเว้?/font>

ได้ตั้งสัจจาธิษฐานอย่างนี้แล้วจึงมาจินตนาการว่?การที่เรายังมีชื่ออย่างอื่นเป็นชาวภาษาทางตะวันตกอยู่นั้น จะปกครองประเทศอินเดี?ซึ่งนับถือศาสนาเป็นอันมากนับลัทธิมิถ้วนได้ ให้มีความสมบูรณ์พูนสุขและเจริญได้ต่อไปอย่างไ?และเราจักกระทำตนให้ชาวพุทธทั้งหลายมีความเลื่อมใสเคารพนับถือและยำเกรงเร?เชื่อฟงัเราได้อย่างไ?มีอยู่ทางเดียวคื?เราจำต้องเปลี่ยนชื่อของเราเสียให้เป็นชื่อทางภาษาชาวบูรพาทิศนี้

ด้วยเหตุดังนั้นจึงได้นำข้อความนี้ไปปรึกษากับพระนาคเสนมหาเถระผู้อรหันต์ว่?จักเป็นการบังควรหรือไม่ที่พระองค์จะทรงเปลี่ยนพระนามเสียใหม?ให้เป็นเยี่ยงอย่างแก่ชาวอัศดงคตประเทศที่ติดตามมา และจักได้เป็นที่เคาร?เลื่อมใสของบรรดาชาวพุทธและชาวบูรพาประเทศในสมัยนั้น ที่จักตรรโลงบำรุงมุ่งให้ศาสนาพุทธรุ่งเรืองให้ยิ่??ขึ้นไปภายภาคหน้า พระนาคเสนมหาเถระนั้นทูลตอบสนองไปว่?เป็นการควรอย่างยิ่?เป็นอุบายอันฉลาดด้วยสติปัญญาอันรอบคอ?และปราชญ์เปรื่อง พระเจ้าเมนันเดอร์นั้นจึงได้เปลี่ยนนามเป็?"พระเจ้ามิลินทราชานาม" ของชาวบูรพ?ในประเทศสมัยนั้น ให้ลบนามของพระเจ้าเมนันเดอร์ ซึ่งมาจากอัศดงคตประเทศเสีย เป็นเหตุให้บรรดาข้าราชการบริวา?ขุนนางทั้งปวงที่ติดตามมาในขบวนทัพและมาปกครองประเทศอินเดียในสมัยนั้?พากันเปลี่ยนชื่อเดิมของตนให้กลายเป็นของชาวบูรพาประเทศไปสิ้?/font>

แต่นั้นมาพระยามิลินทราชาก็ได้พยายามศึกษาข้อธรรมทั้งปรมัตธรรม และอภิธรรม และการวิปัสนาธุร?และทำคันถธุระทั้งหลายให้เสร็จสิ้นจนเป็นที่ปรากฏเลื่องลือไปทั่วทิศานุทิ?ว่าพระเจ้ามิลิทราชานั้นแท้จริงคือชนชาวบูรพาประเทศนั่นเอง มิใช่ผู้มาจากอื่นไกลเล?ทำให้ประชาชนชาวบูรพาประเทศในสมัยนั้นพากันมีความเลื่อมใสเคารพนับถือ เป็นเหตุให้การปกครองบ้านเมืองในประเทศชมพูทวีปในระยะนั้?ตลอดจนทวีปลังกาซึ่งเป็นเมืองขึ้นของชมพูทวีประยะหนึ่ง ได้รับความเจริญรุ่งเรืองเป็นอย่างยิ่?และเป็นที่ยอมรับกันว่า พระศาสนาของสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งใกล้ถูกเหยียบย่ำให้ล่มจมไปแล้วนั้นกลับฟื้นฟูขึ้นอย่างน่าประหลายมหัศจรรย์ กลายเป็นศาสนาที่มีผู้เคารพนับถือเป็นอันมากกว่าศาสนาอื่?ในสมัยนั้น เป็นเช่นนั้นต่อมาอีก

กาลนานประมาณสามร้อยกว่าปีเศษ ศาสนาขององค์สมเด็จพระบรมศาสดาได้ค่อย ?เปลี่ยนแปลงไปจากจิตใจของประชาชนที่มีมิจฉาทิฏฐิ พยายามที่จะอวกแสดงตนว่าเป็นผู้รู้อันยิ่งใหญ่ เป็นครูบาอาจารย์อันประเสริ?ละทิ้งธรรมขององค์สมเด็จพระบรมศาสดาซึ่งไม่ประกอบด้วยกาลสมัยนั้นเสีย แล้วไปยึดถือเอาศาสนาของตนที่คิดขึ้นเองบ้าง ไปยึดถือศาสนาของผู้อื่นมาเป็นของตนบ้าง แล้วก็ดัดแปลงให้เป็นรูปอื่นต่อไป

นับตั้งแต่นั้นมา การพระศาสนาของสมเด็จพระบรมศาสดาฯ ซึ่งเผยแพร่อยู่ในชมพูทวี?และลังการทวีปนั้นเริ่มเสื่อมลงไปจากจิตใจของประชาชน เหตุที่เสื่อมนั้นมิใช่คำสอนของพระองค์จักเสื่อมก็หามิได?เหตุเพราะจิตใจของประชาชนเสื่อมจากคำสอนของพระองค์ไป ด้วยเหตุว่าคำสอนนั้นเป็นสิ่งปฏิบัติได้ยา?

ครั้นนานต่อมาศาสนาขององค์สมเด็จพระศาสดาฯ จึงข้ามจากชมพูทวีปมาอยู่ในทวีปนี?ดังที่พวกเจ้าทั้งหลายได้รับรู้กันอยู?ในขณะนี้เป็นต้?การที่เจ้าถามว่าคำตอบคำถามในสมัยนั้นเป็นเรื่องที่ร้อยกรองขึ้นเอง หรือเป็นคำสอนมาจากคำสอนของสมเด็จพระบรมศาสดาฯ โดยแท้จริงนั้น กล่าวได้ว่าอันพระนาคเสนมหาเถระผู้อรหันต์ในขณะนั้?ย่อมสามารถล่วงรู?และจดจำคำสอนของสมเด็จพระบรมศาสดา?ไว้ได้อย่างถูกต้องทุกประกา?จึงกล่าวได้ว่าการตอบในปัญหาคำถามของประปัฐเวน หรือพระยามิลินท์นั้นเป็นคำสอนขององค์สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยแท?หากมิได้ตรัสออกมาจากพระโอษฐ์ของพระองค์เอ?เพราะเหตุใดในระยะนั้นองค์สมเด็จพระบรมศาสดาได้ทรงเข้าสู้ปรินิพพานเป็นกาลเวลาถึง ๕๐?ปี

เหตุนี้เจ้าทั้งหลายพึงรับทราบว่า ของที่เกิดขึ้นในขณะนั้นอันเนื่องมาจากการตอบคำถามของพระยามิลินทราชา เป็นคำสอนที่มาจากพระโอษฐ์ขององค์สมเด็จพระบรมศาสนาสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยแท?แต่ผู้สอนนั้นมิใช่พระองค์สอนโดยพระองค์เองเท่านั้?เข้าใจหรือยั?/font>

ปัญหาเรื่องนี้มีคนสงสัยกันมานับตั้?๑๐?ปีแล้ว แต่ไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดกล่าวถามแก่ผู้ใดเลย อาจจะเป็นด้วยเหตุว่าต่างคนต่างนึกว่าคงจะไม่มีผู้ใดสามารถตอบคำถามเหล่านนั้นได?เมื่อเจ้าถามมาเช่นนี้ดีแล้?จะพึงจดจำข้อความที่ข้าได้เล่าให้เจ้าฟังวันนี้ไว้ เพื่อเจ้าจักได้แก้ข้อสงสัยแก่ผู้อื่นถ้าจะเกิดขึ้?โดยเขาไม่มีโอกาสที่จะได้ฟังอย่างพวกเจ้าในที่นี?

*** คัดลอกจากหนังสือ "คำสั่งสอนของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) และประสบการณ์ในยมโลก" โด?พลโทสมาน วีระไวทย?และพระนิกร ปุญญลาโภ.

***

ดาวน์โหล?..มิลินทปัญห?

ดาวน์โหล?..มิลินทปัญห?

 
 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Monday 2 October, 2006 4:24 PM