“พระสงฆ์ทุศีล : ภิกษุสันดานก?#8221;
 

ดร.ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์
อาจารย์ประจำำภาควิชามนุษยศาสตร?
คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล


***

การเคลื่อนไหวของสมัชชาชาวพุทธแห่งชาต?ที่ออกมาคัดค้านการแสดงภาพเขียนที่มีชื่อว่า "ภิกษุสันดานก? โดยจิตรกรคือคุณอนุพงษ์ จันท?ซึ่งได้รับรางวัลเหรียญทองอันดั?1 ประเภทจิตรกรรม ในการประกวดผลงานศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 53 ประจำป???2550 กำลังเป็นข่าวและเป็นที่สนใจของสังคมไทยในขณะนี้

ปัจจุบันภาพเขียน "ภิกษุสันดานก? กำลังจัดแสดงอยู่ที่ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมเฉลิมพระเกียรต?6 รอบพระชนมพรรษา มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร?(ระหว่างวันที?7 กันยาย?ถึงวันที?30 ตุลาคม ??2550) โดยจะมีการนำภาพนี้ไปแสดงในมหาวิทยาลัยต่างๆทั่วประเทศ (ตั้งแต่วันที?6 กันยาย???2550 ถึงวันที?29 มีนาคม ??2551)

ภาพเขียน "ภิกษุสันดานก? เป็นภาพเขียนขนาดใหญ่ แสดงรูปผู้ที่แต่งกายเลียนแบบพระสงฆ?2 คนเอาศีรษะชนกั?มีปากแหลมสีดำเป็นปากอีกา กำลังแสดงกิริยาแย่งด้ายสายสิญจน์และตะกรุดในบาต?เนื้อตัวสักยันต์เป็นรูปกบในท่ากำลังผสมพันธุ์กั?บริเวณลำตัวมีภาพตุ๊กแกกำลังอยู่ในท่าผสมพันธุ์เช่นกัน ในย่ามมีลูกกรอกชาย-หญิงเปลื้องผ้าเห็นอวัยวะเพ?โดยมีอีกาเกาะอยู่ที่ตัวของผู้ที่ห่มเหลืองทั้?2 คน

พระเทพวิสุทธิกวี ในฐานะเลขาธิการศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นองค์กรหนึ่งที่ออกมาเคลื่อนไหวคัดค้าน ได้แสดงทรรศนะว่า พระภิกษุในภาพเขียน "ภิกษุสันดานก? นั้นมีลักษณะเหมือนสัตว์นรก ทำให้ผู้ชมภาพโดยทั่วไปอาจคิดว่?พระสงฆ์มีพฤติกรรมดังที่แสดงออกในภา?ส่วนอีกภาพหนึ่งที่มีชื่อว่?"หม?นุษย? (เป็นภาพสุนัขห่มจีวรหมอบนอนอยู่ และมีอีกาฝูงหนึ่งมาเกาะอยู่บนหลั? ยิ่งเป็นภาพที่รับไม่ได?เพราะเอาจีวรซึ่งเป็นของสูงไปห่มสัตว์เดรัจฉาน

 

ตามทรรศนะของพระเทพวิสุทธิกวี แม้ว่าคำว่?"ภิกษุสันดานก? จะเป็นคำที่พระพุทธเจ้าทรงกล่าวตำหนิติเตียนพระภิกษุที่ประพฤติมิชอบในสมัยพุทธกาล และปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกก็ตา?แต่ก็อยู่ในรูปของคำพูด จึงดูไม่รุนแรงเหมือนกับที่เขียนออกมาเป็นภา?การแสดงภาพเขียนดังกล่าวจึงนับเป็นการลบหลู่คณะสงฆ?และเป็นการทำลายพุทธศาสนา ท่านกล่าวสรุปว่า จิตรกรผู้เขียนรูปยังไม่น่าตำหนิเท่ากับคณะกรรมการผู้พิจารณารางวัลระดับชาติชุดนี?ซึ่งประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิด้านศิลปะหลายท่านด้วยกั?และเสนอทางออกว่า น่าจะถอยกันคนละก้าวเพื่อยุติปัญหานี้

ทางด้านศิลปินผู้เขียนรูป "ภิกษุสันดานก? นั้น ต้องการจะวิพากษ์วิจารณ์พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมขอ?"มารศาสนา" ผู้แอบแฝงมาในรูปของพระสงฆ์เพื่อแสวงหาลาภสักการ?หรือมีพฤติกรรมมิชอบผิดสมณะวิสั?อันไม่อาจเรียกว่าภิกษุสงฆ์อีกต่อไป นับเป็?"กาฝา? ที่คอยบ่อนทำลายพุทธศาสนาและคณะสงฆ์ และปรากฏเป็นข่าวอยู่เนืองๆ จึงวาดภา?"ภิกษุสันดานก? ออกมาในลักษณะที่เหมือน "เปรต" เต็มไปด้วยการเสพเมถุนและไสยศาสตร?ซึ่งเป็นวิธีการของศิลปินที่เขียนภาพให้ดูสุดโต่งเข้าไว้ เพื่อต้องการชี้ให้เห็นประเด็นอย่างชัดเจน

อนึ่?นกที่เรียกว่?"อีกา" ในวิธีคิดแบบไทยที่ปรากฏในรูปของนิทานพื้นบ้าน นิทานอีส?หรือนิทานคติธรรมนั้น มีอุปนิสัยชอบปกป้องและเอาแต่พวกพ้องของตัวเอง ขี้ลักขี้ขโม?เอารัดเอาเปรียบผู้อื่นทั้งทางตรงและทางอ้อม และใจด?(ดังภาษิตไทยที่ว่?"ใจดำเหมือนกา") แต่ก็มีข้อดีอยู่อย่างหนึ่งคื?ขยัน ตื่นแต่เช้าออกทำมาหากิ?

ในสังค?สถาบัน องค์กา?หรือชุมชนใดๆ ก็ตา?การรู้จักวิพากษ์วิจารณ์ตนเอง (self-criticism) นับว่าเป็นสิ่งที่สำคัญ เพราะเป็นกระบวนการตรวจสอบชี้จุดบกพร่องของกันและกัน เพื่อนำไปสู่การปรับปรุงเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น อันจะทำให้ชุมช?องค์กา?สถาบัน หรือสังคมของตนนั้นเข้มแข็ง โปร่งใ?และมั่นคงยิ่งขึ้นในระยะยาว การเขียนภา?"ภิกษุสันดานก? ครั้งนี้ก็อาจถือได้ว่า เป็นการวิพากษ์วิจารณ์กันเองในหมู่ชาวพุทธ ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า พุทธศาสนาจะเจริญรุ่งเรืองหรือเสื่อมนั้?ก็ขึ้นอยู่กับพุทธบริษัททั้?4 (อันได้แก?ภิกษ?ภิกษุณ?อุบาสก และอุบาสิก? ที่จะช่วยกันแก้ไขปัญหา จรรโลง และปกปักรักษ?br>
ในครั้งพุทธกาล พระพุทธเจ้าทรงตำหนิติเตียนภิกษุที่ประพฤติตนออกนอกลู่นอกทางด้วยถ้อยคำต่าง?เช่น งูเปื้อนคู?สุนัขขี้เรื้อน ป่าช้าผีดิ?สมณะแกลบ ดาบที่หมกอยู่ในจีว?ยาพิษในโลก ผู้จมมิดในหลุมคู?และสันดานก?เป็นต้?เพื่อมิให้พระภิกษุสงฆ์รูปอื่นๆ ประพฤติปฏิบัติตา?โดยพระพุทธองค์ทรงตรัสแก่พระอานนท์ว่า

"อานนท์! เราไม่พยายามทำกะพวกเธออย่างทะนุถนอ?เหมือนพวกช่างหม้อทำแก่หม้อที่ยังเปียกยังดิบอยู?อานนท์! เราจักขนาบแล้วขนาบอีกไม่มีหยุด อานนท์! เราจักชี้โทษแล้วชี้โทษอีกไม่มีหยุด ผู้ใดมีมรรคผลเป็นแก่นสาร ผู้นั้นจักทนอยู่ได?

เสรีภาพทางความคิดเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแวดวงศิลป?ศิลปินมีหน้าที่ที่จะต้องสะท้อนความเป็นจริงของสังคมออกมาในรูปของศิลปะ แต่ขณะเดียวกันก็จะต้องมีความรับผิดชอบต่อสังคมด้ว?ซึ่งเครือข่ายศิลปินแห่งประเทศไทยก็ได้ออกมายืนยันเช่นนั้น ดังนั้นถ้าหากจิตรกรผู้เขียนภาพ "ภิกษุสันดานก? จะหมายถึ?ผู้ที่แต่งกายเลียนแบบพระสงฆ์ ปลอมปนมาบวชในพุทธศาสนา หรือผู้ห่มจีวรของพระภิกษ?แต่ประพฤติตนทุศี?แสวงหาลาภสักการะ ไม่รักษาพระธรรมวินัยแล้ว ก็น่าจะแก้ไขชื่อของภาพเขียนนี้ให้เจาะจงเฉพาะกลุ่มลงไ?เช่น "ภิกษุทุศีล-สันดานกา" หรือ "พระสงฆ์ทุศีล-ภิกษุสันดานก? เป็นต้?

พระภิกษุสงฆ์ก็เช่นเดียวกัน ถ้าหากตนเองมิได้ประพฤติตนดังเช่นคำวิพากษ์วิจารณ์ของศิลปินที่แสดงออกในภาพเขียนที่ชื่อ "ภิกษุสันดานก? แล้ว ก็ไม่ควรที่จะต้องเดือดเนื้อร้อนใจแต่ประการใด เพราะชาวพุทธยังคงให้ความเคารพนับถือด้วยศรัทธาที่มั่นคงเหมือนเดิม มีแต่เพียงภิกษุซึ่งประพฤติตนมิชอบอันเข้าข่าย "ภิกษุสันดานก? เท่านั้น ที่จะพึงเดือดเนื้อร้อนใจเพราะคำวิพากษ์วิจารณ์นั้?/font>

***

ที่ม?: หนังสือพิมพ์มติชนรายวั? ฉบับประจำวันอาทิตย์ที่ ๑๔ ตุลาคม ?? ๒๕๕๐ ปีที?๓๐ ฉบับที?๑๐๘๐?หน้า ?

Google
 
 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Saturday 21 February, 2009 9:26 PM