เมื่อหลวงตามหาบัวถวายฎีก?/div>
 

ดร.ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์
อาจารย์ประจำำภาควิชามนุษยศาสตร?
คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล


***

เมื่อวันที??มีนาคม ?? ๒๕๔๘ พระธรรมวิสุทธิมงคล หรือหลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโ?เจ้าอาวาสวัดป่าบ้านตาด อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธาน?ได้ถวายฎีกาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเด?เพื่อถอดสมเด็จพระพุฒาจารย์(เกี่ยว อุปเสโ? ออกจากสมณศักดิ?และไม่โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งนายวิษณุ เครืองาม ให้ดำรงตำแหน่งในการบริหารราชการแผ่นดิน โดยอ้างว่าเคยส่งเรื่องให้รัฐบาลทบทวน ?ฉบับแล้ว แต่ไม่เคยได้รับคำตอบเล?จึงต้องถวายฎีกาพระเจ้าอยู่หั?/p>

เรื่องหลวงตามหาบัวถวายฎีกานี?สื่อมวลชนไม่ได้ให้ความสนใจเท่าที่ควร ทั้ง?ที่เป็นเรื่องสำคัญ และมีพระวัดป่าและญาติธรรมกว่??๐๐?รู?รวมทั้งพระเกจิชื่อดั?เช่น พระอาจารย์อินถวา?สันตุสสโ?วัดป่านาคำน้อย พระอาจารย์เพีย?วิริโย วัดป่าหนองกอ?และหลวงปู่บุญม?ปริสุนโน วัดป่านาตู?เป็นต้?ออกมาเคลื่อนไหวสนับสนุ?และกำลังอยู่ในความสนใจของประชาชน

ตามพระราชประเพณีแต่เดิมนั้?พระเจ้าแผ่นดินทรงเป็นผู้แต่งตั้งสมเด็จพระสังฆราชมาตลอดทุกยุคทุกสมั?เมื่อสมเด็จพระสังฆราชทรงประชวร บางครั้งพระเจ้าแผ่นดินก็จะเสด็จฯมาทรงเยี่ยมไข้และทรงให้กำลังพระทัย และเมื่อสมเด็จพระสังฆราชสิ้นพระชนม?พระเจ้าแผ่นดินก็จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า?แต่งตั้งสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ใหม่ตามพระราชอัธยาศัย ดังนั้?อำนาจในการแต่งตั้งสมเด็จพระสังฆราชจึงเป็นของพระมหากษัตริย์โดยสมบูรณ์

สมเด็จพระญาณสังว?สมเด็จพระสังฆราชองค์ปัจจุบัน ทรงเป็นพระประมุขแห่งคณะสงฆ์ไทย ปัจจุบันแม้ว่าพระองค์จะทรงพระประชว?และประทับอยู่ในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ แต่ก็เสด็จออกรับแขกที่เข้าเฝ้าประจำวันได?ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้ก็คื?ประการแรกสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช จะทรงมีสุขภาพที่ดีพอที่จะปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชได้หรือไม?และใครคือผู้ตัดสินวินิจฉัยชี้ขาด ประการที่สอง ถ้าหากว่าสมเด็จพระสังฆราชทรงพระประชวรหนั?ไม่ทรงอยู่ในฐานะที่จะปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งได?ในพระราชประเพณีมีตำแหน่งประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชหรือไม?และถ้ามีใครคือผู้ชี้ขาดผู้ที่สมควรดำรงตำแหน่งนั้?/p>

ตามข้อเท็จจริงที่ผ่านม?รัฐบาลโดยนายวิษณ?เครืองาม รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดที่แล้ว เป็นผู้ออกประกาศว่?สมเด็จพระสังฆราชทรงพระประชวรหนัก ไม่ทรงอยู่ในฐานะที่จะปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชได?และนายวิษณ?เครืองาม เองก็เป็นผู้ออกประกาศแต่งตั้งสมเด็จพระพุฒาจารย?หรือที่ประชาชนเรียกกันโดยย่อว่?สมเด็จเกี่ยว) ให้ดำรงตำแหน่งประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

กล่าวโดยสรุปก็คื?นายวิษณุ เครืองาม เป็นผู้วินิจฉัยชี้ขาดทั้งสองประเด็นข้างต้น คำถามที่ติดตามมาก็คื?นายวิษณุ เครืองาม ในฐานะรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีของรัฐบาลชุดที่แล้?มีอำนาจหน้าที่ในการกระทำดังกล่าวหรือไม?และอำนาจหน้าที่นั้นจะถือเป็นการละเมิดหรือลิดรอนพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ตามพระราชประเพณีแต่โบราณหรือไม่

สำหรับประการที่หนึ่งนั้น เป็นพระราชอำนาจโดยชอบธรรมของสมเด็จพระญาณสังว?สมเด็จพระสังฆราช ในขณะที่ยังทรงมีพระสติสัมปชัญญะดีอยู?ที่จะทรงวินิจฉัยชี้ขาดสุขภาพของพระองค์เองว่า พระองค์จะทรงปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชต่อไปได้หรือไม่ นายวิษณุ เครืองาม ได้เข้าเฝ้าเพื่อทูลขอคำวินิจฉัยเกี่ยวกับสุขภาพส่วนพระองค์จากสมเด็จพระสังฆราชในเรื่องนี้แล้วหรือยัง ก่อนออกประกาศว่าพระองค์ทรงไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งได?/p>

สำหรับประการที่สองนั้น ถ้าหากสมเด็จพระสังฆราชทรงพระประชวรหนัก ถึงขั้นไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งต่อไปได?ก็ไม่เคยปรากฏว่ามีการแต่งตั้งประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชมาก่อ?เพิ่งจะมีปรากฏก็แต่ในครั้งนี?ส่วนอำนาจในการแต่งตั้งประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชนั้น เป็นของพระมหากษัตริย์โดยพระราชประเพณ?หรือเป็นของนายวิษณ?เครืองาม ในฐานะรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดที่แล้วกันแน่ นายวิษณุ เครืองาม ได้เข้าเฝ้าเพื่อกราบบังคมทูลขอพระราชวินิจฉัยจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวแล้วหรือยัง ก่อนการออกประกาศให้สมเด็จเกี่ยวทำหน้าที่ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชในครั้งนี้

การที่หลวงตามหาบัวถวายฎีกาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ให้ทรงถอดสมณศักดิ์สมเด็จพระพุฒาจารย์(เกี่ยว อุปเสโ? และไม่โปรดเกล้าฯแต่งตั้งนายวิษณุ เครืองาม ให้ดำรงตำแหน่งในการบริหารราชการแผ่นดินในครั้งนี้จึงมีเหตุผลที่ฟังขึ้?การออกมาเคลื่อนไหวในเรื่องนี้ของหลวงตามหาบัวและสานุศิษย์รวมทั้งนายทองก้อ?วงศ์สมุท?จึงถือได้ว่าเป็นการเคลื่อนไหวของภาคประชาชน (Civil Society) และพระสงฆ์ภาคประชาชน (Sangha Civil Society)

ถ้าวิเคราะห์ในเชิงโครงสร้างแล้?การที่นายวิษณุ เครืองาม แต่งตั้งสมเด็จเกี่ยวให้ดำรงตำแหน่งประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชนั้น ก็เท่ากับว่ารัฐบาลเป็นผู้แต่งตั้งผู้นำของคณะสงฆ์ ทำให้คณะสงฆ์ต้องตกอยู่ภายใต้อาณัติของรัฐบา?และจะกลายเป็นเครื่องมือในการปกครองของรัฐบาลในที่สุ?ความเป็นอิสระของคณะสงฆ์ก็จะหมดไป อีกประการหนึ่งการที่รัฐบาลเข้ามาเป็นผู้แต่งตั้งผู้นำคณะสงฆ์เสียเองนั้น ก็เท่ากับเป็นการลิดรอนพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในการแต่งตั้งผู้นำคณะสงฆ?อันเป็นพระราชประเพณีที่สืบทอดมาแต่โบราณกาล

อำนาจของภาคประชาชนนั้นได้หมดสิ้นไปนานแล้?ตั้งแต่มีการออกพระราชบัญญัติคณะสงฆ์เป็นต้นมา ประชาชนไม่อาจตรวจสอบพระสงฆ์ได้ดังในอดี?ระบบราชการในคณะสงฆ์เป็นผู้ตัดสินให้คุณให้โทษพระสงฆ์แทน สถาบันพระมหากษัตริย์ซึ่งเป็นสถาบันที่อิสระ อยู่เหนือการเมือ?และเป็นสถาบันที่ตรวจสอบอำนาจของคณะสงฆ์(โดยการแต่งตั้งผู้นำคณะสงฆ์) มาโดยตลอดนั้?กำลังถูกท้าทายจากฝ่ายรัฐ หากสถาบันพระมหากษัตริย?ภาคประชาชน และพระสงฆ์ภาคประชาชน ไม่อาจตรวจสอบอำนาจของคณะสงฆ์ (Sangha Hierarchy) ได?และอำนาจของคณะสงฆ์ก็ถูกฝ่ายการเมืองเข้าครอบงำแล้?พระพุทธศาสนาก็ตกอยู่ใต้อำนาจอิทธิพลทางการเมืองโดยสิ้นเชิ?ความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนาในประเทศไทยก็เป็นสิ่งที่หวังได้ยา?/p>

การออกมาเคลื่อนไหวของหลวงตามหาบัวและสานุศิษย?รวมทั้งนายทองก้อ?วงศ์สมุท?จึงนับเป็นการเคลื่อนไหวของภาคประชาชน และพระสงฆ์ภาคประชาชนโดยแท้ เพื่อเรียกร้องอำนาจของสถาบันพระมหากษัตริย์ และภาคประชาชนให้กลับคืนมาอีกครั้งหนึ่ง เพื่อการถ่วงดุลอำนาจรัฐและคณะสงฆ์ภายใต้อำนาจรั?

***

ที่ม?: หนังสือพิมพ์มติชนรายวั? ฉบับประจำวันอาทิตย์ที่ ๒๓ มีนาคม ?? ๒๕๔๘ ปีที?๒๘ ฉบับที?๙๘๖๔. คอลัมน์หน้าต่างความจริ? หน้า ?

 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Monday 2 October, 2006 4:18 PM