เกณฑ์ตัดสินความดีความชั่วในพระพุทธศาสน?/span>
 


***

พระธรรมปิฎ?(??ปยุตฺโ? (๒๕๔๒: ๑๗? ได้กล่าวถึงเกณฑ์วินิจฉัยกรรมดีและกรรมชั่วว่า ในแง่ของกรรมให้ถือเอาเจตนาเป็นหลักตัดสินว่าเป็นกรรมหรือไม่ และในแง่ที่ว่ากรรมนั้นดีหรือชั่ว ให้พิจารณาตามเกณฑ์หลัก คื?การตัดสินด้วยความเป็นกุศลหรือเป็นอกุศล โด?

? พิจารณามูลเหตุว่?เป็นเจตนาที่เกิดจากกุศลมูล คื?อโลภ?อโทส?อโมห?หรือเกิดจากอกุศลมูลคือ โลภะ โทสะ โมหะ

เนื่องจากพระพุทธศาสนาเชื่อว่าสิ่งที่เป็นต้นเหต?หรือแรงผลักดันที่ทำให้มนุษย์ทำกรรมต่าง ?มีอยู่ ?ฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายแรกคือกุศลมู?(รากเหง้าของความด? ฝ่ายที่สองคื?อกุศลมูล (รากเหง้าของความชั่? ถ้าการกระทำนั้นเป็นไปโดยแรงผลักดันฝ่ายดีหรือกุศลมู?(ได้แก่ ความไม่โลภ ความไม่โกร?ความไม่หลง) การกระทำนั้นถือว่าเป็นการกระทำความดี แต่ถ้าเป็นไปโดยแรงผลักดันฝ่ายชั่วหรืออกุศลมู?(ได้แก่ ความโล?ความโกรธ ความหล? การกระทำนั้นถือว่าเป็นการกระทำชั่ว ผลที่ได้รับก็คือความเสียหา?ทุกข?และโทษ

? พิจารณาตามสภาว?เป็นสภาพเกื้อกูลแก่ชีวิตจิตใจหรือไม่ ทำให้จิตสบายไร้โรค ปลอดโปร่?ผ่องใส สมบูรณ์หรือไม่ ส่งเสริมหรือบั่นรอนคุณภาพและสมรรถภาพของจิต ช่วยให้กุศ?(สภาพที่เกื้อกู? ทั้งหลายเจริญงอกงามขึ้?อกุศลธรรมทั้งหลายลดน้องล?หรือทำให้กุศลธรรมลดน้องล?อกุศลธรรมทั้งหลายเจริญงอกงาม ตลอดจนมีผลต่อบุคลิกภาพอย่างไ?

นอกเหนือจากเกณฑ์หลักดังกล่าวในข้างต้?พระธรรมปิฎ?(??ปยุตฺโ? (๒๕๔๒: ๑๗? ได้เสนอเกณฑ์ร่วม เพื่อใช้ประกอบการตัดสินความดีความชั่?ดังนี้

? ใช้มโนธรรม คือความรู้สึกผิดชอบชั่วดีของตนเองพิจารณาว่?การที่กระทำนั้?ตนเองติเตียนตนเองได้หรือไม?เสียความเคารพหรือไม่

? พิจารณาการยอมรับของวิญญูชน หรือนักปราชญ์หรือบัณฑิตช?ว่าเป็นสิ่งที่วิญญูชนยอมรับหรือไม่ ชื่นชมสรรเสริญ หรือตำหนิติเตียน

? พิจารณาลักษณะและผลของการกระทำทั้งต่อตนเองและผู้อื่นว่า

??เป็นการเบียดเบียนตนเอง เบียดเบียนผู้อื่?ทำตนเองหรือผู้อื่นให้เดือดร้อนหรือไม?

??เป็นไปเพื่อประโยชน์สุข หรือเป็นไปเพื่อทุกข์ ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น

***

ที่ม?:

ธรรมปิฎก, พร?(??ปยุตฺโ?. (๒๕๔๑). พุทธธรรม. (พิมพ์ครั้งที??. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

ดวงเด่?นุเรมรัมย์ุ์. (๒๕๔๕). พุทธจริยศาสตร์กับแนวคิดเรื่องสงครามที่เป็นธรรม: กรณีศึกษาทรรศนะของนักวิชาการในบริบทสังคมไทยร่วมสมั?/strong>. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต, สาขาวิชาจริยศาสตร์ศึกษ?บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล.

 
 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Thursday 5 October, 2006 12:47 PM