๑๐?ปีแห่งชาตกาลของพุทธทาสภิกข?/div>
 

ดร.ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์
อาจารย์ประจำำภาควิชามนุษยศาสตร?
คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล


***

ในวันที่ 27 พฤษภาค?พุทธศักราช 2549 ที่จะถึงนี?จะเป็นวันครบรอ?100 ปีแห่งชาตกาลของพุทธทาสภิกข?(เงื่อม อินฺทปญฺโญ) นักปราชญ์ทางพุทธศาสนาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่ประเทศไทยเคยมีม?พุทธทาสภิกขุได้รับการยกย่องจากองค์การยูเนสโก (UNESCO) 1 ว่าเป็นบุคคลสำคัญของโล?รัฐบาลไทยและประชาชนทุกหมู่เหล่าต่างก็เตรียมการเพื่อเฉลิมฉลอง เนื่องในวาระครบรอบวันเกิ?100 ปีของท่านในปีนี้

พุทธทาสภิกขุ (??2449-2536) เป็นผู้นำพุทธศาสนาฝ่ายปฏิรูปของไทย ท่านได้ปฏิรูปพุทธศาสนาด้วยการลดทอนเรื่องราวแบบเทพนิยายในศาสนาลงให้เหลือน้อยที่สุ?และตีความคำสอนทางอภิปรัชญาให้อยู่ในรูปของจิตวิทย?หรือตีความให้อยู่ในรูปอุปมาอุปไมยที่ชี้ไปที่ตัวปัญญาหรือความพ้นทุกข์ (นิพพาน) เช่น ท่านอธิบาย "สวรรค์" (สุคต? แล?"นร?quot; (ทุคต? ว่?เป็นเพียงอุปมาอุปไมยของความสุขและความทุกข์ในทางจิตใจ นอกจากนี้ท่านยังได้ตีความสวรรค์ชั้นต่างๆ เช่น กามาวจรภูม?รูปาวจรภูม?อรูปาวจรภูมิ และภพภูมิที่ต่?เช่น นร?เปรต อสุรกา?ว่ามิได้หมายถึงรูปธรรมที่มีอยู่เหนือธรรมชาติ แต่หมายถึงประสบการณ์ทางจิตใจของมนุษย?ที่อาจเป็นความสุขเหมือนอยู่ในสวรรค์ชั้นต่างๆ หรือความทุกข์ที่เหมือนกับตกนรกขุมต่างๆ นั้นได?/p>

พุทธทาสภิกขุเน้นให้มนุษย์ประพฤติปฏิบัติธรรมเพื่อความพ้นทุกข์ในชีวิตนี้ แต่เดิมนั้นถือกันว่า "นิพพาน" เป็นจุดหมายที่บรรลุถึงได้ยาก จะสามารถเข้าถึงได้ก็แต่เฉพาะนักบวชที่สละโลกและบำเพ็ญเพียรเป็นระยะเวลาอันยาวนานหลายภพหลายชาติเท่านั้น แต่พุทธทาสภิกขุกลับเห็นว่า "นิพพาน" อันเป็นสภาพความพ้นทุกข์ทางใจนั้นเป็นสากล ถ้ามีการปฏิบัติดีปฏิบัติชอบแล้?ไม่ว่าบรรพชิตหรือคฤหัสถ์ก็สามารถเข้าถึงได้เช่นเดียวกัน แล?"นิพพาน" ก็เป็นปัจจุบันธรรมที่สามารถเข้าถึงได้ในชีวิตนี้หรือแม้ในขณะปัจจุบั?(ที่นี่และเดี๋ยวนี้)

พุทธทาสภิกขุและนักปฏิรูปพุทธศาสนารุ่นใหม่ให้เหตุผลว่?ความเชื่อทางอภิปรัชญาในรูปขอ?"ลัทธิกรรมเก่?quot; นั้นเกิดจากอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์ที่เข้ามาปะปน และบดบังคำสอนที่แท้จริงของพระพุทธเจ้าไว้ หรือเกิดจากการตีความของอรรถกถาจารย์รุ่นหลังที่ได้รับอิทธิพลจากศาสนาพราหมณ์ พุทธศาสนาฝ่ายปฏิรูปจึงได้หันกลับไปหาพระไตรปิฎก โดยเฉพาะอย่างยิ่?"พระสูต?quot; (สุตตันตะปิฎก) แล?"พระวินัย" (วินัยปิฎ? ว่าอยู่ในรูปของพระพุทธวัจน?และเป็นคำสอนที่แท้จริงของพระพุทธเจ้า

การปฏิรูปคำสอนในพุทธศาสนาด้วยระบ?"เหตุผลนิยม" (Rationalism) ซึ่งริเริ่มขึ้นโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที?4) และได้รับการสานต่อโดยพระภิกษุทั้งฝ่ายธรรมยุติและมหานิกายนั้น มาเสร็จสิ้นสมบูรณ์ในงานของพุทธทาสภิกขุ พุทธทาสภิกขุไม่เพียงแต่วิพากษ์วิจารณ์ไสยศาสตร์ของชนชั้นล่างเท่านั้?แต่ยังได้วิพากษ์วิจารณ์อภิปรัชญาแห่ง "ลัทธิกรรมเก่?quot; ของชนชั้นปกครองอีกด้วย ทำให้ระบบเหตุผลนิยมครบถ้วยสมบูรณ์ในงานของท่า?นอกจากนี้พุทธทาสภิกขุยังได้เติมเต็มการปฏิรูปคำสอนพุทธศาสนาในอีกด้านหนึ่ง ซึ่งเป็นพลังสร้างสรรค์ของท่านเองโดยแท้ ด้วยการตีความพุทธศาสนาตรงไปยังสภาวะทางจิตใ?โดยเฉพาะอย่างยิ่งการตีความเรื่อง "ปฏิจจสมุปบาท" อันโดดเด่นของท่า?ซึ่งท่านเน้นวงจรทั้งฝ่ายเกิดทุกข์และฝ่ายดับทุกข์ ว่าเป็นเรื่องสภาวะทางจิตใจ "ปฏิจจสมุปบาท" สายหนึ่งจึงกินเวลาเพียงชั่วขณะจิตเดียวเท่านั้น

พุทธทาสภิกขุได้ริเริ่มการกลับไปใช้ชีวิตของหมู่สงฆ์ตามแบบครั้งพุทธกาล ท่านได้จัดตั้ง "สวนโมกขพลารา?quot; (สวนแห่งความหลุดพ้น) ขึ้นที่ตำบลพุมเรียงในป??? 2475 และต่อมาได้ย้ายมาที่อำเภอไชย?จังหวัดสุราษฎร์ธาน?อันเป็นสถานที่ตั้งในปัจจุบันท่ามกลางบรรยากาศที่เป็นธรรมชาต?พุทธทาสภิกขุกล่าวอยู่เสมอว่า "พระธรรมก็คือธรรมชาติ ธรรมชาติก็คือพระธรรม" ท่านจึงสอนให้เฝ้าสังเกตความเป็นไปในธรรมชาต?พร้อมกับการปฏิบัติ "อานาปานสติ" (สติเฝ้าดูลมหายใจ) วิธีการปฏิบัติ "อานาปานสติ" ตามแนวทางของพุทธทาสภิกขุนั้น ขั้นแรกผู้ปฏิบัติจะเฝ้าดูลมหายใจด้วยวิธีการต่างๆ (สมถะ) ในขั้นต่อมาผู้ปฏิบัติจะใช้สมาธิที่เกิดจากการดูลมหายใ?มาพิจารณาถึงธรรมชาติของสิ่งทั้งหลายตามที่เป็นจริ?(วิปัสสนา) นอกจากนี้ผู้ปฏิบัติพึงแสวงหา "ปัญญ?quot; ด้วยการศึกษาหาความรู้จากพระไตรปิฎก อรรถกถ?ฎีกา และคัมภีร์ต่าง?นอกเหนือจากการอ่านและฟังพระธรรมคำสั่งสอนจากท่านผู้รู?และประพฤติตนอยู่ในศีลธรรมที่ดี

พุทธทาสภิกขุได้ทำการเผยแผ่พุทธศาสนาและสร้างสรรค์ผลงานอันยิ่งใหญ่ ตลอดระยะเวลากว่า 60 ปี สวนโมกขพลารามได้กลายเป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในคริสต์ศตวรรษที?20 งานเผยแผ่พุทธศาสนาในชุ?"ธรรมโฆษณ?quot; ของท่านนั้?เป็นผลงานทางความคิดอันยิ่งใหญ่ เป็นงานริเริ่มสร้างสรรค์ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของแนวคิดทางพุทธศาสน?และเป็นงานซึ่งเมื่อรวบรวมสำเร็จสมบูรณ์แล้ว จะมีความยาวยิ่งกว่?"พระไตรปิฎก" ของพุทธศาสนาเถรวาทเสียอี?พุทธทาสภิกขุและสวนโมกขพลารามเป็นสัญลักษณ์และตัวแทนของพุทธศาสนาฝ่ายปฏิรูปของชนชั้นกลา?กลุ่มที่เป็นนักวิชาการ นักศึกษา และปัญญาชนในสังคมไทย

ในวาระแห่งการเวียนมาบรรจบครบรอ?100 ปีแห่งชาตกาลของพุทธทาสภิกขุในปีนี้ มหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาแห่งโลก (มพ? และองค์การพุทธศาสนิกสัมพันธ์แห่งโล?(พส? ร่วมกับหลักสูตรบัณฑิตศึกษา สาขาศาสนาเปรียบเทียบ มหาวิทยาลัยมหิดล จะจัดให้มีการประชุมสัมมนาวิชาการนานาชาติในหัวข้อเรื่อง "100 ปีพุทธทาสภิกขุ : ศาสนาเพื่อการพัฒนา" ขึ้น ในวันอาทิตย์ที?21 พฤษภาค?2549 (?หอประชุม พส?ในสวนเบญจสิร?ถนนสุขุมวิ?กรุงเทพฯ โท? 0-2258-0369-73) และวันจันทร์ที?22 พฤษภาค?2549 (?โรงแรมรอยัลซิตี้ ถนนบรมราชชนน?กรุงเทพฯ โท?0-2441-9326 ค่าลงทะเบียน 500 บา? เวลา 08.30-17.00 ?จึงใคร่ขอเชิญชวนผู้สนใจทุกท่านเข้าร่วมการประชุมสัมมนาวิชาการในครั้งนี้

***

การประชุมสัมมนาวิชาการนานาชาติ
"100 ปีพุทธทาสภิกขุ : ศาสนาเพื่อการพัฒนา"

วันอาทิตย์ที?21 พฤษภาค?2549
(หอประชุม พส?ในสวนเบญจสิร??สุขุมวิท โท?0-2258-0369-73)

08.00-9.00 ลงทะเบีย?พิธีเปิด/สารจาก UNESCO

09.00-10.00 "ธรรมิกสังคมนิยมกับพุทธเศรษฐศาสตร?quot; โด?ศาสตราจารย?ดร. อภิชัย พันธเส?/p>

10.00-12.00 "พุทธทาสภิกขุ : มุมมองทางสังคมการเมือง" โด?พระดุษฎี เมธงฺกโร, ดร.เทียนชัย วงศ์ชัยสุวรร? ดร.ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์ (ดำเนินรายการโด?ดร.ภัทรพร สิริกาญจ?

13.00-17.00 การเสนอบทความวิชาการ

กลุ่?A : แก่นแท้ของพุทธศาสน?/p>

กลุ่?B : การสนทนาระหว่างศาสนา

กลุ่?C : พุทธศาสนากับบริโภคนิยม

กลุ่?D : พุทธทาสภิกขุกับโลกสมัยใหม่

 

วันจันทร์ที่ 22 พฤษภาค?2549
(โรงแรมรอยัลซิตี้ ?บรมราชชนนี โท?0-2441-9326 ค่าลงทะเบียน 500 บา?

08.00-9.00 ลงทะเบีย? พิธีเปิด

09.00-10.00 "พุทธเศรษฐศาสตร์กับความสุขประชาชาติ" โด?Professor Dr. Buddhadasa Hewavitharana

10.00-12.00 "100 ปีพุทธทาสภิกขุ : โลกได้เรียนรู้อะไรจากท่า?quot; โด?คุณประชา หุตานุวัตร, ดร.สุวรรณ?สถาอานันท์, ดร.ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์ (ดำเนินรายการโด?ดร.สุมน?ตังคณะสิงห?

13.00-17.00 การเสนอบทความวิชาการ

กลุ่?A : แก่นแท้ของพุทธศาสน?/p>

กลุ่?B : การสนทนาระหว่างศาสนา

กลุ่?C : พุทธศาสนากับบริโภคนิยม

กลุ่?D : พุทธทาสภิกขุกับโลกสมัยใหม่

1 องค์การการศึกษ?วิทยาศาสตร?และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Educational, Scientific,and Cultural Organization)

***

ที่ม?: หนังสือพิมพ์มติชนรายวั? ฉบับประจำวันอาทิตย์ที่ ๑๔ พฤษภาค??? ๒๕๔๙ ปีที?๒๙ ฉบับที?๑๐๒๙? คอลัมน์หน้าต่างความจริ? หน้า ?

 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Monday 2 October, 2006 2:49 PM